DISABLED A AISTRIÚ

Téann aistritheoirí in abar ag iarraidh na coincheapa a bhaineann leis an fhocal Béarla disabled a chur i bhfriotal, mar is léir ó na habairtí thíos:

  • Don chéad uair riamh d’aithin na daltaí na dúshláin laethúla a bhíonn le sárú ag daoine míchumasacha.
  • Tagann bean óg i gcarr chuig stáisiún traenach lena máthair mhíchumasaithe chantalach.
  • Tá se i gceist againn go mbeidh lucht míchumais in ann teacht ar gach a mbíonn ar siúl i gContae an Chabháin.
  • Ag cuidiú le páistí le míchumas.

Níl cló dearg ar cheann ar bith de na samplaí thuas mar níl mé a mhaíomh nach bhféadfadh gach ceann acu a bheith ceart i gcomhthéacs áirithe. In ainneoin é a bheith tugtha in FGB, is léir cén débhríocht atá i 'daoine míchumasacha' (daoine nach bhfuil aon chumas iontu?). Úsáidtear 'míchumasaithe' sa reachtaíocht agus i dtéacsanna oifigiúla ach níor neadaigh sé sa ghnáth-Ghaeilge riamh. Seans gurb ait le daoine an aidiacht bhriathartha, a thugann le fios go ndearnadh na daoine 'a mhíchumasú' ar dhóigh éigin. Úsáidtear 'lucht míchumais' corruair le cur síos ar the disabled (community) ach ní leagan coitianta é. 

B’ait leat an réamhfhocal 'le' sa leagan 'duine le míchumas'. Is minic a úsáidtear an struchtúr sin le cur síos ar ghairm nó ar chúram duine, mar shampla 'Ollamh le Spáinnis'. An réiteach is éifeachtaí ná 'duine faoi mhíchumas'.